de start van een nieuwe verzameling: typoscripten van dichters ?

typoscript1

Advertenties

“ik zou willen dat er geen bibliotheken waren”

Twee jaar geleden waren we op vakantie in Deventer.
Hoe we dat in ons hoofd gehaald hadden?
U hebt gelijk. Bijna niemand haalt het in zijn hoofd om op vakantie te gaan in Deventer.
Maar wij – mijn echtgenote & 2 erg jonge zonen – doen aan huizenruilvakantie (lekker handig zo’n ingericht huis in vergelijking met een of andere duffe caravan op een camping) & liefst/voorlopig niet te ver van huis (want niemand heeft zin om 1250 kilometer te rijden met 2 knakkers op de achterbank die na de eerste bocht al beginnen vragen of ’t nog ver is)


Lang verhaal kort:
Twee jaar geleden waren we op vakantie in Deventer.
En dat viel goed mee.
Het was een leuk huis in een leuk stadje met een aantal leuke dingen voor de kinderen.
En een aantal leuke dingen voor papa.
Antiquariaten heten die dingen.
Ze hebben er daar veel van in Deventer & de meeste hokken samen in dezelfde straat.
Idealer kan ’t nauwelijks worden voor een boekenzot.

Uiteraard claimde ik een halve dag om die zaken af te schuimen.
Mijn echtgenote stemde – na zware & nachtenlange onderhandelingen – in: ik moest & zou 1 kind meenemen.
Dat ene kind was toen 3 à 3.5 jaar & dus redelijk snel uitgekeken op antiquariaten.
Behalve in 1 zaak – waarvan ik de naam ondertussen vergeten ben – waar ze ook een degelijke kast met kinderboeken hadden.
Daar mocht hij toen een en ander uitkiezen.
‘Mijnheer de Koekepeer’ was een van de aanwinsten.
‘Mijnheer de Koekepeer’ is ook nog altijd een van de favorieten voor het voorleesmoment voor ze naar bed moeten.

Sprong in de tijd naar vanmiddag.

Ik heb een halve dag vrij.
We plannen om frietjes te gaan eten, even langs de Colruyt te passeren voor de Collect & Go & daarna naar de speeltuin te rijden.
Onderweg naar de frituur wil de oudste (5,5 ondertussen) weten “wanneer we nog es op vakantie gaan in dat vakantiehuisje waar ze die winkel hadden van het boek van Meneertje Koekepeertje?”
Een beetje doorvragen leert dat ie niet persé nog es naar Deventer wil, maar graag nog es naar een boekenwinkel wil om boeken te kiezen.
Ik weet niet hoe dat bij u gaat, maar mijn vaderhart maakt dan een vreugdesprongetje.

Na de frietjes werd er richting Colruyt & terug gereden & viel de jongste zoon (2.75 nu) in slaap in de auto.
Dus werd de verdere planning uitgesteld tot na diens middagdutje.

In the end bleef er, toen ie eindelijk wakker was, niet meer genoeg tijd over om naar de speeltuin te gaan.
Dus mochten de zonen kiezen: ofwel een chocomelk gaan drinken aan ’t Kasteel van Horst (hier quasi om de hoek) – altijd een voltreffer – ofwel een boekje gaan kiezen.

Vijftien minuten later stonden we in de Standaard Boekhandel – doodzonde voor een bibliofiel, maar er was geen tijd om Leuven in te rijden & naar een echte boekhandel te gaan – waar ze, tot verbazing van de winkelbedienden die ik er steeds van verdenk nooit zelf een boek te lezen “Komaan! Rennen!” door de winkel brulden toen ik hen er op wees dat de kinderboeken helemaal achteraan stonden.

De keuzes – ieder mocht 1 boek kiezen – waren snel gemaakt.
Dus bleef er nog tijd over voor een chocomelk in ’t Kasteel.
Daar viel – na het voorlezen van de nieuwe aanwinsten – de bedenking “Papa, ik zou willen dat er geen bibliotheken waren.”

De reden daarvoor: “Dan mogen we de boekjes altijd bijhouden & moeten we ze nooit meer terugbrengen.”

Daar kan geen DNA-test tegen op.

genie & wereld – desiderius erasmus

in de kringwinkel van aarschot tikte ik een erasmus op de kop.
zijn neus is weliswaar wat geschaafd & zijn hoed die heeft een paar deuken.
maar voor 5 euro maal je daar niet om.
erasm01
het is een buste in gips, bronskleurig geschilderd, van 21 x 16 x 16 centimeter groot & achteraan gesigneerd ‘antheunis’.
volgens het letterenhuis in Antwerpen is het een “onbekende met de naam antheunis”.
wie beter weet, weet dat het natuurlijk om de gentse kunstenaar jan antheunis (1896-1973) gaat.
erasm02
de buste was een ‘incentive’ – een woord dat toen nog gewoon ‘premie’ mocht heten – voor wie intekende op de reeks “genie en wereld” van uitgeverij heideland in hasselt. in de reeks kwamen o.a. bach, erasmus, wagner, rembrandt, beethoven, mozart, toulouse lautrec en balzac aan bod.

waarom ik van De Zondvloed houd

druk. druk. druk.
ge kent dat wel.
zo druk zelfs dat ik ’t voorbije weekend – na 3 slapeloze (extreme apneu dankzij hooikoorts & andere allergieën) & belachelijk drukke werkweken – voor ’t eerste in 6 jaar nog es op ’t punt stond om te crashen & te bleiten.
deze week viel al wat beter mee, maar ’t is nog niet om over naar huis te schrijven.
vandaag was zo’n typische dag in ’t rijtje.
ge bolt ’t van miserie af voor uw werk gedaan is & ge zijt helemaal klaar om een stevige pint te drinken.
maar tig keer meer dan van pinten drinken, wordt ge chill van boekjes kopen.
dus passeert ge voor de zoveelste keer dit jaar bij uw favo boekenman om in de rapte wat zielerust te kopen.
stevige pinten drinken kan daarna ook nog namelijk.
en het is des te prettiger met een boek bij de hand.

dikwijls weet ik wat ik zoek als ik bij ‘de zondvloed’ (of een andere boekhandel) binnenstap.
nog vaker stap ik er binnen om doelbewust te struinen, neuzen, grasduinen, twijfelen, kiezen, terug te leggen, wat anders te kiezen, ook dat terug te leggen, dan toch maar beide boeken (of meer) mee te nemen & nog es te checken wat ik een volgende keer zeker es van dichterbij moet bekijken.
zo ook vandaag.

het fijne aan ‘de zondvloed’ voor struiners, neuzers, grasduiners & twijfelaars is dit: ze hebben hier & daar in de winkel ‘hoekjes waar ze al dan niet expliciet bepaalde titels aanraden’.
en meer nog: in tegenstelling tot in de veredelde krantenwinkel die De Standaard Boekhandel heet duwen ze daar geen kookboeken, vrouwenproblemen of door ghostwriters geschreven biografieën van wielrenners die geen twee woorden na elkaar zouden kunnen schrijven door je strot. nee, ze raden daar gewoon – het leven kan soms simpel zijn – interessante boeken aan.
ottozitko

in ’t antiquare hoekje lonkte vanavond, nadat ik al claus, alechinsky & andere dingen in mijn handen had genomen, een heel eenvoudige kaft met, in een boeiend lettertype (let op het pi-teken in de voornaam), ‘Otto Zitko’ erop gedrukt.
ottozitko1

nooit van gehoord.
geen idee wat te verwachten.
ottozitko2

ik sloeg het 28 pagina’s tellende cahier op een willekeurige pagina open & werd als ’t ware overspoeld door een golf van herkenning; alsof ik deze kunstenaar al decennia lang onder mijn vel had zitten & hij plots, via een jeukerig puistje dat – als je er eenmaal aan gekrabt hebt – helemaal openscheurt tot je huidloos bent, hier & nu écht geworden was.
ottozitko3

waarom heeft niemand mij eerder op deze man gewezen?
fijn stelletje vrienden zijn jullie!

maar dus: danku, ‘De Zondvloed’, om een echte boekenvriend te zijn

over de schouder meelezen met multatuli & funke

briefwisselingIk bekende het net geen jaar geleden al: ik ben een voyeur.
Dagboek- & correspondentie-uitgaven oefenen een enorm grote aantrekkingskracht op mij uit.
[Een van de redenen daarvoor, maar dat geheel terzijde, is: aangezien de inhoud van die uitgaven an sich al gefragmenteerd is, zijn ze uitermate geschikte voor iemand als ik die zelden of nooit een boek in een ruk uitleest, maar zich beetje bij beetje door talloze boeken tegelijk begeeft]

Ik zal dan ook zelden een dagboek of correspondentie niét kopen als ze toevallig mijn pad kruist.
Zelfs al heb ik weinig (van Multatuli las ik slechts Max Havelaar – omdat het moest – en zijn Liefdesbrieven die in de Privédomeinreeks werden uitgegeven, omdat het lezen van andermans amoureuze brieven het summum van voyeuristisch lezen is) tot niks (Funke wié?) met de correspondenten. Dat gold dus ook voor de Briefwisseling tusschen Multatuli en G.L. Funke. 1871-1885 die ik vanmiddag voor 3 euro uit de kringwinkel mee nam.

Die G.L. Funke bleek George Lodewijk Funke (1836 – 1885) te zijn; oprichter van de Nederlandse krant Het Nieuws van den Dag, antiquaar aan de Herengracht in Amsterdam en (de laatste) uitgever van Multatuli. Naar het schijnt ook de enige uitgever die Multatuli correct behandeld heeft.

Briefwisselingen tussen schrijvers en hun uitgevers zijn niet zo boeiend als brieven tussen geliefden en vaak ook ronduit saai. Maar ze boeien me wel, omdat ze een inkijkje in het schrijvers- & uitgeversvak van zo’n tijdperk geven.

De G.L. Funke die het boek uitgaf was de gelijknamige kleinzoon die pas in 1896 geboren werd en  die zijn grootvader dus nooit gekend heeft, maar hem & zijn rol/belang als dagbladoprichter/uitgever (pas) leerde kennen  toen hij het boek Multatuli en de zijnen van Julius Pee las. Dat boek werd in 1937 uitgegeven bij de Wereldbibliotheek waar ook deze briefwisseling in 1947 – 1 jaar na ’t overlijden van de kleinzoon- verscheen.

 

Ed Hoorniks vis is rot & stinkt

Zo stond het er:

Booknumber: 16994
Author: HOORNIK, ED
Title: De vis
Description: Utrecht, Stichting De Roos. 1965. Ill.: Ill.: Dick Elffers. 24 pp. Deze eerste geïllustreerde uitgave van het gedicht “De Vis” , geschreven in opdracht van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen en voor het eerst verschenen in 1962, werd in 1965 gezet uit de Fournier en vervaardigd door de Stadsdrukkerij van Amsterdam op houtvrij gesatineerd Plantijn 200 g/m2 van G.H. Bührmann’s Papiergroothandel M.V. De illustraties, gedrukt in offset, zijn van Dick Elffers, die ook de typografie verzorgde. De oplage van 175 genummerde exemplaren is bestemd voor de leden van de Stichting ‘De Roos’ te Utrecht. Bovendien werden enige exemplaren gedrukt voor de medewerkers. Met toestemming van auteur en uitgever overgenomen uit “De Vis’ gevolgd door ‘In de vreemde’ uitgegeven bij J.M. Meulenhoff te Amsterdam. Dit is no 66. In cassette. Deze is op de rug iets beschadigd / geschaafd langs de randen. Garenloos/. Boek goed.

“…In cassette. Deze is op de rug iets beschadigd / geschaafd langs de randen. Garenloos/. Boek goed.”, dus. Leest & kijkt u even mee?

hoornik02

…op de rug iets beschadigd” is, semantisch gesproken, geen leugen. Persoonlijk had ik het accuratere “over de helft van de rug losgescheurd” geprefereerd om weloverwogen over te gaan tot aankoop (of net niet).

Ook “geschaafd langs de randen” klopt; dat an sich zou mij niét van een aankoop weerhouden hebben, maar de realiteit zag er echter, letterlijk en figuurlijk iets minder fraai uit…

…want ook de onderkant van de cassette was grotendeels losgescheurd & de bovenkant was volledig (!) losgescheurd.

Boek goed” is een staalharde leugen: minstens 3 bladzijden waren gelost & ik durf het boek nauwelijks nog vastnemen of openen want dan geeft de rest er ook de brui aan, vrees ik.
hoornik05

Een beetje boze – nee, correctie: papa is niet boos, papa is teleurgesteld – email is net de deur uit, want Hoorniks vis is rot & stinkt. Hopelijk maken ze papa weer blij; anders moeten we namen gaan noemen & mogen ze naar verdere bestellingen fluiten.

+ + +

UPDATE 1 DAG LATER: antiquariaat P. uit W. laat weten dat ik het boek op hun kosten mag retourneren & mijn centen terugkrijg. Dat is ‘goed’ nieuws; hoewel ’t jammer blijft, want het is an sich wel een mooie & fijne uitgave.